وقتی قرار است متنی را خلاصه کنیم، انگار داریم در یک دریا قدم می‌زنیم و وظیفه‌مان این است که فقط مرواریدهای ناب و اصل مطلب را پیدا کنیم و بیرون بیاوریم. خلاصه نویسی یعنی جدا کردن پوست از مغز، یعنی رسیدن به هسته‌ی اصلی پیام.

چطور این کار را انجام دهیم؟

اول، متن را خوب بفهمیم: قبل از هر چیز، یک بار متن اصلی را کامل بخوانید و سعی کنید دید کلی نسبت به موضوع پیدا کنید. اگر لازم بود، دوباره بخوانید تا مطمئن شوید که پیام اصلی نویسنده را درک کرده‌اید.

دنبالِ حرفِ حساب باشیم: زیرِ جملات کلیدی، ایده‌های اصلی، یا کلماتی که بار معنایی زیادی دارند خط بکشید. به دنبالِ نکاتی باشید که بدون آن‌ها، مفهوم اصلی متن از دست می‌رود. معمولاً این نکات در پاراگراف‌های اول و آخر هر بخش یا هر پاراگراف، و همچنین در جملاتی که با کلماتی مثل "بنابراین"، "در نتیجه"، "نکته‌ی مهم این است که" شروع می‌شوند، پیدا می‌شوند.

با زبان خودمان بنویسیم: حالا که ایده‌های کلیدی را پیدا کردید، وقتش است که آن‌ها را با کلمات خودتان و به صورت کوتاه و شفاف بنویسید. از جملات طولانی و پیچیده پرهیز کنید. هدف این است که مطلب را برای کسی که متن اصلی را نخوانده، قابل فهم کنید.

مرتب کنیم و کوتاه کنیم: خلاصه شما نباید بیشتر از یک سوم یا یک چهارم متن اصلی باشد (این نسبت بسته به نوع متن و میزان جزئیات مورد نیاز ممکن است تغییر کند). پس از نوشتن، یک بار دیگر خلاصه را بخوانید و ببینید آیا می‌توانید جملات یا کلماتی را حذف کنید بدون اینکه لطمه‌ای به معنی وارد شود. از تکرار پرهیز کنید و فقط اصل مطلب را بگویید.

خلاصه‌نویسی یک مهارت ارزشمند است که نه تنها در درس و تحصیل، بلکه در زندگی روزمره هم به کار می‌آید. با تمرین، می‌توانید در این کار حرفه‌ای شوید و اطلاعات را سریع‌تر و بهتر درک کنید و به خاطر بسپارید. موفق باشید!